آخرین خبرها

ارامنه و مشاغل آنان در دوره صفویه و قاجاریه در اصفهان‏

jolfa قصبه جلفا در ساحل جنوبى زاینده‏ رود اصفهان به فرمان شاه‏ عباس اول براى سکونت ارامنه‏ اى که در سال ۱۰۱۳ هجرى از ارمنستان به اصفهان کوچ داده شده بودند اختصاص داده شد و بر جمعیت آن بتدریج افزوده شد، زیرا گروهى از عیسویان دیگر ایران هم از هر فرقه به حکم اشتراک مذهب در جلفا که شهر کوچکى شده بود منزل گزیدند. شاه ‏عباس براى ارامنه جلفا حقوق و امتیازات خاص قائل شده بود چنانکه میتوانستند برخلاف سایر عیسویان به آزادى خانه و ملک و هرچه بخواهند خریدارى کنند و براى خود حاکم و قاضى و کلان‌تر ارمنى انتخاب کنند و در اجراى مراسم و تشریفات دینى خود آزادى تام داشتند.

شاه فرمان داده بود که هیچ مسلمانى در جلفا منزل نکند و هر‌گاه یکى از مسلمانان نسبت به افراد ارمنى بدرفتارى کند او را به‏ سختى کیفر دهند و همچنین اجازه داده بود که ارمنیان جلفا اعم از زن و مرد مانند ایرانیان لباس بپوشند و سران آن‌ها مانند بزرگان و اعیان ایرانى در اسب ‏سوارى خود زین و لگام زرین و سیمین بکار برند.

در ماه شوال ۱۰۲۸ هجرى شاه‏ عباس تمام زمینهاى کنار زاینده ‏رود را که ارامنه جلفا در آنجا براى خود خانه ساخته بودند و ملک شخصى وى بود به‏ موجب فرمانى به آن‌ها بخشید و براى جلب خاطر ارامنه جلفا و عیسویان دیگر که در پایتخت او بسر میبردند و نیز به ملاحظات سیاست خارجى خود در سال ۱۰۲۳ هجرى قمرى به ساختن کلیساى بزرگ در جلفا براى ارامنه و پیروان دین عیسى همت گماشت، در پرتو این آزادى و رفاه و آسایشى که براى ارامنه موجود شد، جلفا تدریجاً بسط و توسعه یافت و بصورت شهر کوچک زیبائى درآمد. خانه‏ هاى زیبا و باغهاى بزرگ میوه مخصوصاً تاکستانهاى وسیع پیدا کرد و کلیسا‌ها و برجهاى ناقوس در گوشه و کنار آن بنا گردید. هم‏اکنون در جلفا سیزده کلیساى تاریخى وجود دارد که بعضى از آن‌ها مانند کلیساى بیدخم (بیت‏اللحم) از دوره شاه‏ عباس اول و کلیساى وانک از دوره شاه‏عباس دوم از شاهکارهاى هنرى اصفهان به شمار میروند و داخل آن‌ها عموماً زرنگار و با تابلوهاى بزرگ نقاشى و صفحات عالى گچ‏برى و از اره‏ هاى کاشیکارى آراسته شده است. بانى ساختمان کلیسا‌ها و اسقف‏‌ها و کشیشان بزرگ و کلانتر‌ها و اشخاص سر‌شناس در رواق‌ها و ایوان‌ها و محوطه ‏هاى کلیسا‌ها مدفون شده ‏اند و بر مزار آن‌ها سنگهاى یکپارچه مرمرى و پارسى داراى کتیبه و آرایشهاى گل و بوته قرار داده‏اند. قبرستان قدیمی جلفا در جنوب آن و در دامنه کوه صفه، قرار دارد هزاران قبر با تخته سنگ هاى یکپارچه منظره مخصوص باین قبرستان مسیحی هاى اصفهان داده است. بسیارى از قبور داراى خط و نقوش برجسته است و مشاغل و مناصب درگذشتگان ارمنى در قرن ۱۷ و ۱۸ و ۱۹ میلادى از مطالعه این نقوش و خطوط معلوم میشود.

یکى از ارامنه هنرمند جلفا بنام آبراهام گورگنیان در سالهاى اخیر دست به‏ کار جالبى زده و به‏ تشویق هیئت خلیفه ‏گرى جلفا و یکى از دانشمندان و مطلعین معاصر ارمنى بنام هانانیان که در سال ۱۳۴۰ شمسى درگذشت مجموعه‏ اى از نقوش سنگهاى قبور ارامنه و کتیبه ‏هاى آن‌ها به‏ زبان ارمنى فراهم آورده است که در یکى از اطاقهاى جنب سردر کلیساهاى وانک در معرض تماشاى سیاحان قرار دارد. نگارنده این مقاله تعدادى از آن‌ها را یادداشت نمود و از مطالعه آن‌ها حدود پنجاه شغل و منصب که ارامنه به آن‌ها اشتغال داشته‏ان استخراج نمود. مشاغل و مناصبى که از مطالعه کتیبه‏ هاى سنگ هاى قبور به‏ دست آمد به‏ شرح زیر است: ریخته‏ گرى، گچ‏برى، زرگرى، کوه ‏برى، ساعت‏ سازى، بازرگانى، بافندگى، جولائى، پالان‏دوزى، قالى‏بافى، باغبانى، چکمه ‏دوزى، کدخدائى، چینه ‏کشى، تربیت اسب، امور چاپ، نوازندگى، خیاطى، حلاجى، دباغى، سموردوزى، قصابى، غربال ‏سازى، شماعى، سلمانى، نانوائى، نجارى، کفاشى، نقاشى، مینیاتورسازى، قافله‏ سالارى، ناخدائى، پزشکى، جراحى، پزشک دربار، مورخ، دبیر، مترجم، کلان‌تر، سنگ ‏تراشى، شیشه ‏برى، آهنگرى، اسلحه ‏سازى، آینه‏ سازى، مسگرى، بنائى، توپچى‏گرى، سربازى، کلاه‏دوزى.

نظر دادن بسته است.