آخرین خبرها

تاریخچه سنگ‏ آب در اصفهان‏

آقاى محمد صدر هاشمی پس از طرح نظریه‏اى غلط در مورد «سنگ‏ آب‌ها» از طرف جهانگردى که به اصفهان سفر کرده بود و مقالاتى به‏ عنوان کشف تازه علمی خود نوشته بود به توضیحات جالبى در مورد سنگ‏ آب‌ها پرداخته است که ذیلاً قسمتى از آن‏را نقل میکنیم: sang-ab

«اینکه در این مقاله تاریخچه سنگ آب را شرح میدهیم براى این است که همین سنگ آب، چندى پیش سروصدائى راه انداخته بود و یکى از سیاحان که به اصفهان آمده و از مسجد شاه دیدن کرده بود مدعى شده بود که سنگ آبهاى مسجد جعبه حبس‏الصوت است. توضیح مطلب آنکه سیاح مذکور پس از آنکه در زیر گنبد بزرگ مسجد شاه (مسجد امام فعلى) قرار گرفته و متوجه شده بود که صدا چند مرتبه برمیگردد، بدون توجه به خاصیت ساختمان گنبد و اینکه این خاصیت مربوط به وضع گنبد میباشد، آن‏را مربوط به سنگ آب ‏هاى زیر گنبد دانسته و اصولاً مدعى شده بود که این سنگ‏ آب‌ها به همین منظور ساخته و در این محل گذاشته شده است. غافل از اینکه از این قبیل سنگ‏ آب‌ها، البته نه به‏ ظرافت و زیبائى که در مسجد شاه (مسجد امام فعلى) یافت میشود در اغلب مساجد و مدارس قدیم این شهر موجود است.

سیاح مذکور در یکى دو روزنامه به‏ عنوان کشف تازه مصاحبه‏ هائى کرده و این مطلب بى‏اساس و بى‏مایه را بعنوان یک کشف علمی!! به‏ رخ این و آن کشیده است. به‏ هر صورت براى رفع اشتباه از این سیاح و از کسان دیگرى که ممکن است گول بخورند در این مقاله بطور اجمال تاریخچه‏اى از سنگ‏ آب‌ها مینویسم:

سنگ‏ آب هاى موجود به اشکال مختلف دیده میشود، اول به‏ صورت دایره و مدور و این نیز به دو صورت دیده میشود یکى رو پایه قرار گرفته و دیگر بدون پایه و بیشتر شاهکارهاى حجارى و مخصوصاً سنگ آب هاى مسجد شاه اصفهان از این قبیل است.

دوم سنگ‏ آب هائى که بشکل مستطیل میباشد. این نوع نیز گاهى طول آن به یک متر و نیم و عرض نیم متر است مثل سنگ‏ آبى که در مدخل امامزاده شاهزاده ابراهیم است. این سنگ‏ آب که شاید در نوع خود بى‏نظیر باشد شیرى نیز به بدنه آن حجارى شده و اشعارى از میرزا طاهر نصرآبادى معروف، صاحب تذکره مشهور، روى آن کنده شده است.

این سنگ‏آب‌ها یا جام‏آب یا قدح آب براى آب خوردن و رفع عطش کردن ساخته و در مساجد و مدارس نهاده شده، اغلب نام واقفین آن از سلاطین و غیره روى آن‌ها حک شده است. موضوع سقایت و آب دادن و رفع عطش کردن از اموریست که در دین اسلام خیلى به‏ آن توصیه شده، توجه بادعیه از قبیل (سقى‏اللّه ثراه) این مطلب را به خوبى ثابت مینماید.

تاریخچه سنگ‏ آب…

تاورنیه سیاح و تاجر معروف فرانسوى که در عهد صفویه در اصفهان بود، مینویسد: در کوچه‏‌ها و بازارهاى اصفهان عده‏اى بنام (سقا) دیده میشوند که مشگ آب به‏ دوش گرفته و مردم تشنه را سیراب میکنند. بنابراین تردیدى نیست که نصب و گذاشتن این سنگ‏ آب‌ها به‏ منظور رفع عطش و براى درک فیض و ثواب بوده است. متأسفانه سیاحى که از مسجد شاه (مسجد امام) دیدن کرده و آن همه بانگ و هیاهو راه انداخته به اشعارى که روى بدنه سنگ‏ آب حک شده توجه نکرده که به‏ خوبى از آن‌ها استفاده میشود که ساختن این سنگ آب براى آشامیدن آب و یادى از شهداى کربلا بوده است. نه آنکه چنانکه سیاح مدعى است براى ضبط صوت و انعکاس صدا باشد. از جمله سنگ آب ‏هاى دیگر اصفهان: سنگ آب مسجد ذوالفقار، سنگ آب مسجد جارچى، سنگ آب مسجد جامع، سنگ آب شاهزاده ابراهیم، سنگ آب مدرسه زینب‏ بیگم، سنگ آب مدرسه صدر، سنگ آب مسجد رحیم‏خان، سنگ آب مسجد قطبیه و صد‌ها سنگ آب دیگر که در گوشه و کنار شهر و مدارس قدیم اصفهان یافت میشود.

نظر دادن بسته است.